Cách tính lợi nhuận cổ phiếu
Lợi nhuận cổ phiếu là số tiền thu về khi đóng giao dịch trừ toàn bộ chi phí mở và đóng giao dịch. Biến động giá cổ phiếu chỉ là một phần: hoa hồng, phí sàn, cổ tức và thuế đều ảnh hưởng đến số tiền thực nhận trong tài khoản.
Lợi nhuận = (Giá bán − Giá mua) × Số cổ phiếu − Phí mua − Phí bán + Cổ tức − Thuế
Tỷ suất sinh lời (ROI) bằng lợi nhuận chia cho vốn bỏ ra: tiền mua cổ phiếu cộng phí mua. Lãi 500 $ trên vốn 5.000 $ tương đương 10%; cùng mức lãi 500 $ trên vốn 50.000 $ chỉ tương đương 1%.
Tỷ suất sinh lời = Lợi nhuận ÷ (Giá mua × Số cổ phiếu + Phí mua)
Mẹo: nhà môi giới thu phí cả khi mua lẫn khi bán. Nhập tổng phí của hai giao dịch hoặc chuyển sang % nếu nhà môi giới tính phí theo tỷ lệ giá trị mỗi giao dịch.
Ví dụ minh họa
Bạn mua 100 cổ phiếu với giá 50 $ và bán ở giá 60 $. Nhà môi giới thu 5 $ mỗi giao dịch.
- Lãi từ chênh lệch giá là (60 − 50) × 100 = 1.000 $.
- Phí mua 5 $ và phí bán 5 $: tổng 10 $. Lợi nhuận = 1.000 $ − 10 $ = 990 $.
- Vốn bỏ ra là 50 × 100 + 5 $ = 5.005 $, nên tỷ suất sinh lời là 990 ÷ 5.005 = 19,78%.
- Hòa vốn: tiền bán cần bù đủ 5.005 $ cộng phí bán 5 $, nên giá hòa vốn là (5.005 + 5) ÷ 100 = 50,10 $ mỗi cổ phiếu.
Giá hòa vốn
Giá hòa vốn là giá bán mà sau phí, bạn không lãi cũng không lỗ. Giá này luôn cao hơn giá mua một chút vì cần bù cả phí vào lệnh lẫn phí thoát lệnh. Nếu phí tính theo tỷ lệ (ví dụ 0,1% mỗi chiều), giá hòa vốn bằng giá mua × (1 + tỷ lệ phí) ÷ (1 − tỷ lệ phí). Cổ tức nhận được làm giảm giá hòa vốn; với vị thế Short, cổ tức phải trả làm tăng giá hòa vốn.
Bán khống
Bán khống đảo ngược trình tự giao dịch: bạn bán cổ phiếu đi vay trước rồi mua lại sau. Bạn có lãi khi giá giảm: (giá vào lệnh − giá thoát lệnh) × số cổ phiếu, trừ phí. Có hai điểm khác với vị thế Long: bạn phải trả khoản cổ tức phát sinh trong thời gian bán khống, và mức lỗ không có giới hạn vì giá có thể tiếp tục tăng. Công cụ này chưa tính phí vay cổ phiếu hoặc lãi vay ký quỹ; hãy kiểm tra với nhà môi giới hoặc dùng công cụ tính ký quỹ.
Lợi suất quy đổi theo năm
Nhập ngày mua và ngày bán để quy đổi tỷ suất sinh lời theo năm, giúp so sánh mức lãi 10% trong ba tháng với 10% trong ba năm: (1 + tỷ suất sinh lời) lũy thừa 365 ÷ số ngày, trừ 1. Cần thận trọng với thời gian nắm giữ dưới một tháng; mức tăng 3% trong một tuần tương đương hơn 300% khi quy đổi theo năm.
Những sai lầm thường gặp
- Quên phí ở một chiều giao dịch. Nhiều người chỉ trừ hoa hồng một lần. Bạn phải trả phí cả khi mua lẫn khi bán.
- Tính tỷ suất sinh lời trên tiền bán. Tỷ suất sinh lời là lợi nhuận chia cho vốn bỏ ra, không phải tiền thu về.
- Nhầm lẫn giữa tỷ lệ tăng và giảm. Giá giảm 50% cần tăng 100% để trở lại mức ban đầu.
- Bỏ qua thuế. Nếu phải nộp thuế trên lãi đầu tư, số tiền giữ lại sẽ thấp hơn lợi nhuận trước thuế. Nhập thuế suất để xem kết quả sau thuế.
Các giả định
Cách công cụ tính toán. Phí được cộng vào tiền mua cổ phiếu (không khấu trừ từ số tiền đầu tư), dưới dạng số tiền cố định hoặc % giá trị giao dịch của từng chiều. Tỷ suất sinh lời tính trên tiền mua cổ phiếu cộng phí mua. Thuế chỉ áp dụng khi có lãi, theo một mức thuế suất bạn nhập; không xét quy định về thời gian nắm giữ, miễn giảm hay chuyển lỗ. Kết quả bán khống chưa tính phí vay và lãi vay ký quỹ.
